Oorzaken voor de ontwikkeling van de prijs van groene koffie.

Gedurende de laatste tijd beklagen bedrijven die zich bezighouden met het verwerken van ongebrande koffie zich regelmatig over sterke prijsstijgingen van hun belangrijkste grondstof: koffiebonen. Het gaat hier dan uiteraard om ongebrande (“groene”) koffie. Deze prijsstijgingen zouden zelfs zo ingrijpend zijn dat ook de consumenten in de winkel, bedrijven & instellingen en de
horecaondernemers meer moeten gaan betalen voor de koffie. Dit ondanks het feit dat de prijs van ongebrande koffie slechts een klein deel van de kostprijs van gebrande koffie vormt. Daarnaast betekent de hoge koffieprijs voor gecertificeerde koffie (zoals bijvoorbeeld Fairtrade) een groot probleem.

Tijdens de KNVKT (Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Koffie en Thee)voorjaarsbijeenkomst die gehouden werd op 23 mei 2011 te Amersfoort heeft Dr. Siemen van Berkum op uitnodiging van de KNVKT deze ontwikkeling eens nader tegen het licht
gehouden. Wat zijn tijdelijke en structurele factoren? Wat is de invloed van speculatie?

Van deze presentatie is door De Koffie Consultant onderstaand verslag gemaakt. Als u het gehele rapport wilt nalezen dan kunt u dat hier vinden.

“Een verklaring van trends en bewegingen op de wereld koffiemarkt”

In de eerste plaats is het van belang op te merken dat in de jaren ‘70 van de vorige eeuw de prijzen voor groene koffie nog veel hoger waren dan nu. Daarbij komt nog dat in die tijd de prijsvolatiliteit (beweeglijkheid van prijzen) ook hoger was dan nu. De laatste jaren is de
prijsvolatiliteit overigens wel weer wat toegenomen maar deze lijkt nu stabiel te blijven.

Wat zijn nu de aanwijsbare oorzaken van de huidige hoge koffieprijs?  Hierbij volgt een opsomming van factoren.

Aanvoer

- Aanvoer van groene koffie hapert. In de afgelopen 2 jaar zijn in de traditionele koffie-exporterende landen relatief veel oogsten minder goed geweest of zelfs helemaal mislukt.

- Er wordt in koffieproducerende landen minder dan voorheen geïnvesteerd in de
agrarische sector.

Vraag

- Vraag naar andere producten wordt door een veranderende macro economische structuur groter. Een voorbeeld is graan voor veevoer. Daardoor is in bepaalde gevallen de productie van andere gewassen dan koffie financieel interessanter voor boeren. Hierdoor wordt minder koffie op de markt aangeboden wat prijsopdrijvend werkt.

Een bijzondere positie hierin nemen gewassen in die gebruikt kunnen worden voor het produceren van alternatieve brandstoffen. Hierdoor ontstaat een correlatie tussen prijzen voor fossiele brandstoffen en de prijs voor bijvoorbeeld graan. Ook deze ontwikkeling draagt, met name in het geval van hoge graanprijzen, bij aan een kleiner aanbod van groene koffie op de wereldmarkt.

Voorraden

- Doordat partijen die hierbij belang hebben voorraden aanleggen komt er minder
koffie op de wereldmarkt. Het doel hiervan is de prijs van de beschikbare koffie op te drijven zodat per kilo koffie meer winst gemaakt kan worden door de aanbieders.

Koers van de $

- Koffie wordt verhandeld in de Amerikaanse munteenheid. Hierdoor heeft de koers van de Dollar een grote invloed op de prijsontwikkeling van ruwe koffie.

Handelspolitiek

- Exportverboden worden aan verschillende landen opgelegd. Hieraan lagen allerlei politieke motivaties ten grondslag.

Speculatie

- Over het algemeen wordt speculatie op goederentermijnmarkten als hoofdreden van prijsopdrijving genoemd. Dr. Van Berkum geeft echter duidelijk aan dat goederen termijn markten van groot belang zijn om bepaalde risico’s af te dekken. Deze markten trekken echter in toenemende mate ook speculanten aan die willen verdienen aan de prijsfluctuaties. Volgens Van Berkum is er echter geen bewijs dat dit een prijsopdrijvend effect zou hebben. Uiteindelijk bepalen vraag & aanbod namelijk de markt; niet de verwachtingen.

Politieke factoren

- Politieke factoren in zowel in- als exportland kunnen van invloed zijn op de prijsvorming. Meest in het oog lopend zijn zaken als subsidies, belastingen en invoerrechten.

Er zijn dus heel wat zaken die ervoor zorgen dat de prijs voor de ruwe koffie hoger is dan enkele jaren geleden. Dit in aanmerking nemende kunnen we ons nu afvragen in welke richting de prijs van koffie zich verder gaat ontwikkelen. Daar er vele factoren zijn die de prijs kunnen beïnvloeden, zo blijkt uit bovenstaande, zijn definitieve uitspraken lastig te doen. We zien echter wel de volgende ontwikkelingen:

1. Door opkomende economieën zal de vraag naar koffie toenemen met hogere prijzen tot gevolg.

2. Totdat ingrijpende investeringen gedaan worden op agrarisch gebied in de oorspronglanden zal de prijs van koffie onverminderd hoog blijven.